ന്യൂഡൽഹി∙ ഉത്തർപ്രദേശിലെ എറ്റാ ജില്ലയിൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികളെ ഉപയോഗിച്ച് രാഷ്ട്രീയവും വിവാദപരവുമായ സോഷ്യൽ മീഡിയ വിഡിയോകൾ നിർമിച്ചെന്ന പരാതിയിൽ ദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ കമ്മിഷൻ (NHRC) ഇടപെട്ടു. വിഷയത്തിൽ മെറ്റ ഇന്ത്യ, കേന്ദ്ര ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി മന്ത്രാലയം (MeitY), എറ്റാ ജില്ലാ ഭരണകൂടം എന്നിവരോട് കമ്മിഷൻ വിശദീകരണം തേടി. കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, സ്വകാര്യത, സുരക്ഷ, മാനസിക ക്ഷേമം, രക്ഷിതാക്കളുടെ സമ്മതം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഗുരുതരമായ ആശങ്കകൾ ഉയർന്നതിനെ തുടർന്നാണ് നടപടി.
എറ്റയിലെ ഒരു കോച്ചിങ് സെന്ററുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടിൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി നിരവധി വിഡിയോകൾ തയ്യാറാക്കി ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചെന്ന പരാതിയാണ് NHRCയുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടത്. കുട്ടികളെ മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ സംഭാഷണങ്ങൾ പറയിപ്പിച്ചും രാഷ്ട്രീയമായി സെൻസിറ്റീവായ ഉള്ളടക്കങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയും വിഡിയോകൾ നിർമിച്ചെന്നാണ് പരാതിയിലെ ആരോപണം. ആരോപണങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് അന്വേഷണം തുടരുന്നതിനാൽ അവ ഇതുവരെ തെളിയിക്കപ്പെട്ട വസ്തുതകളായി കണക്കാക്കാനാകില്ല.
കുട്ടികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഇത്തരം വിഡിയോകൾ ആവർത്തിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അവരുടെ സ്വകാര്യതയും സുരക്ഷയും എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവെന്നതും പ്രധാന ചോദ്യമായി ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. കുട്ടികളുടെ രക്ഷിതാക്കളുടെ അറിവും സമ്മതവും ഉണ്ടായിരുന്നോയെന്നും കുട്ടികളെ വിഡിയോകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിന് പിന്നിൽ മുതിർന്നവരുടെ പങ്ക് എന്തായിരുന്നുവെന്നും പരിശോധിക്കണമെന്ന് പരാതിയിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.
NHRC അംഗം പ്രിയങ്ക് കനൂംഗോ അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ചാണ് വിഷയത്തിൽ നടപടിയെടുത്തത്. എറ്റാ സീനിയർ സൂപ്രണ്ടന്റ് ഓഫ് പൊലീസ്, ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ്, MeitY സെക്രട്ടറി, മെറ്റ ഇന്ത്യയുടെ മാനേജിങ് ഡയറക്ടറും കൺട്രി ഹെഡും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർക്ക് കമ്മിഷൻ നോട്ടിസ് അയച്ചു. ബന്ധപ്പെട്ടവർ രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കകം നടപടികളുടെ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കണമെന്നാണ് നിർദേശം.
വിഷയത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട കുട്ടികളെ കണ്ടെത്തി അവരുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും ആവശ്യമായ സംരക്ഷണവും കൗൺസലിങ്ങും നൽകാനും എറ്റാ പൊലീസിനോട് NHRC നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിഡിയോകൾ തയ്യാറാക്കുന്നതിലും ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലും സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ട് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലും ഉള്ളടക്കം അപ്ലോഡ് ചെയ്യുന്നതിലും പങ്കെടുത്ത മുതിർന്നവരുടെ പങ്കും പരിശോധിക്കണമെന്ന് കമ്മിഷൻ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കുറ്റകരമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടെത്തിയാൽ നിയമാനുസൃതമായ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്നും നിർദേശമുണ്ട്.
സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ഭാഗത്തേക്കും NHRC ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടികളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഉള്ളടക്കം എങ്ങനെയാണ് ആവർത്തിച്ച് ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിൽ അപ്ലോഡ് ചെയ്യാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനും കഴിഞ്ഞതെന്ന് മെറ്റയോട് വിശദീകരണം തേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം ഉള്ളടക്കത്തിൽനിന്ന് ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള വരുമാനമോ വാണിജ്യ നേട്ടമോ ഉണ്ടായിരുന്നോയെന്നും അവ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനോ അവയുടെ വ്യാപനം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനോ എന്ത് നടപടികളാണ് സ്വീകരിച്ചതെന്നും കമ്മിഷൻ ചോദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൂടാതെ, കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡിജിറ്റൽ തെളിവുകൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്നും NHRC നിർദേശിച്ചു. സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടിന്റെ നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈകളിലായിരുന്നു, വിഡിയോകൾക്ക് പിന്നിലെ മുതിർന്നവർ ആരൊക്കെയായിരുന്നു, കുട്ടികളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അവരുടെ പങ്ക് എന്തായിരുന്നു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി പരിശോധിക്കപ്പെടും.
കുട്ടികളുടെ ക്ഷേമം മുൻനിർത്തിയുള്ള സമീപനമാണ് അന്വേഷണത്തിൽ സ്വീകരിക്കേണ്ടതെന്നും NHRC വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. കുട്ടികളെ കേസിലെ പ്രധാന ഉത്തരവാദികളായി കാണാതെ സംരക്ഷണവും സഹായവും ആവശ്യമുള്ളവരായി പരിഗണിക്കണമെന്നും കമ്മിഷൻ നിർദേശിച്ചു. കുട്ടികളെ വിഡിയോകൾക്കായി തയ്യാറാക്കുകയോ ചിത്രീകരിക്കുകയോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയോ ചെയ്ത മുതിർന്നവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ് അന്വേഷണത്തിൽ പ്രധാനമായും പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്നും കമ്മിഷൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
കുട്ടികളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉള്ളടക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയിൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും കുട്ടികളുടെ ഡിജിറ്റൽ സുരക്ഷയും സംബന്ധിച്ച ചർച്ചകൾ ശക്തമാകുന്നതിനിടെയാണ് പുതിയ നടപടി. കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങളും സ്വകാര്യതയും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ കമ്പനികളും ബന്ധപ്പെട്ട സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികൾ സംബന്ധിച്ചും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ഉയരുന്നുണ്ട്.
എറ്റാ സംഭവത്തിൽ നിലവിൽ പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നത് പരാതിയും അതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ NHRC സ്വീകരിച്ച പ്രാഥമിക നടപടികളുമാണ്. കുട്ടികളെ ആരാണ് വിഡിയോകൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചതെന്നും രക്ഷിതാക്കളുടെ സമ്മതം ഉണ്ടായിരുന്നോയെന്നും ഉള്ളടക്കത്തിൽനിന്ന് വാണിജ്യ നേട്ടമുണ്ടായോയെന്നും ഉൾപ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങളിൽ അന്വേഷണം പൂർത്തിയായ ശേഷമേ കൂടുതൽ വ്യക്തത ലഭിക്കൂ. രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കകം ബന്ധപ്പെട്ട അധികൃതരിൽനിന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ ലഭിക്കുന്നതോടെ കേസിലെ തുടർനടപടികൾ സംബന്ധിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവരും.
