രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന് ശേഷം യുഎസ് സൈന്യം ഇറാഖിൽനിന്ന് പിന്മാറി. ഇറാഖിലെ യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള സൈനിക ദൗത്യത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടവും പൂർത്തിയായതോടെ രാജ്യത്ത് അമേരിക്കയുടെ ദീർഘകാല സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന് പുതിയ അധ്യായം തുറന്നിരിക്കുകയാണ്.
2003ൽ സദ്ദാം ഹുസൈൻ ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കുന്നതിനായി യുഎസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള സഖ്യസേന ഇറാഖിൽ പ്രവേശിച്ചതോടെയാണ് ഈ സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന് തുടക്കമായത്. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ഇറാഖിലെ രാഷ്ട്രീയ, സുരക്ഷാ, സൈനിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ യുഎസ് വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
2011ൽ യുഎസ് സൈനികരുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം ഇറാഖിൽനിന്ന് പിന്മാറിയിരുന്നു. എന്നാൽ 2014ൽ ഇസ്ലാമിക് സ്റ്റേറ്റ് ശക്തിപ്പെട്ടതോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ വീണ്ടും മാറി. ഐഎസിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിന് ഇറാഖി സേനയ്ക്ക് പരിശീലനവും സൈനിക സഹായവും നൽകുന്നതിനായി യുഎസ് സൈനികർ വീണ്ടും രാജ്യത്ത് നിലയുറപ്പിച്ചു.
ഇറാഖിലെ യുഎസ് സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിന്റെ അവസാന ഘട്ടത്തിൽ പ്രധാന ശ്രദ്ധ ഐഎസ് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഇറാഖി സുരക്ഷാസേനയെ സഹായിക്കുന്നതിനുമായിരുന്നു. രഹസ്യാന്വേഷണ സഹായം, പരിശീലനം, സൈനിക ഉപദേശം, വ്യോമ പിന്തുണ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലും അമേരിക്കൻ സേന പങ്കാളിയായി.
ഇപ്പോൾ അവസാന യുഎസ് സൈനികരും ഇറാഖിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ടതോടെ രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷാ ഉത്തരവാദിത്തം കൂടുതൽ ഇറാഖി സേനയുടെ ചുമതലയിലാകും. യുഎസ് സൈനിക ദൗത്യം അവസാനിച്ചെങ്കിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സുരക്ഷാ സഹകരണം പൂർണമായി അവസാനിക്കില്ലെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
ഇറാഖിലെ സുരക്ഷാ സംവിധാനത്തിന് മുന്നിലുള്ള പ്രധാന വെല്ലുവിളികളിലൊന്ന് ഐഎസിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന സാന്നിധ്യമാണ്. സംഘടനയുടെ ശക്തി മുൻകാലത്തെ അപേക്ഷിച്ച് കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ചെറിയ സെല്ലുകളും ഒളിയാക്രമണ ശേഷിയും ഇപ്പോഴും ആശങ്കയായി തുടരുന്നു.
യുഎസ് സൈനിക പിന്മാറ്റം ഇറാഖിന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും മധ്യപൂർവദേശത്തെ ശക്തിസന്തുലനത്തിലും ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറാനുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഇറാഖിലെ സായുധസംഘങ്ങളുടെ സ്വാധീനം വർധിക്കുമോയെന്നതും നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന വിഷയമാണ്.
അമേരിക്കയുടെ സൈനിക സാന്നിധ്യം അവസാനിച്ചതോടെ ഇറാഖ് സ്വന്തം സുരക്ഷാ ശേഷി കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ട സാഹചര്യമാണുള്ളത്. അതിർത്തി സുരക്ഷ, ഭീകരവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം, രഹസ്യാന്വേഷണം, വ്യോമ പ്രതിരോധം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇറാഖി സംവിധാനങ്ങളുടെ ശേഷി നിർണായകമാകും.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട യുഎസ് സൈനിക ഇടപെടലിന് ശേഷം ഇറാഖിൽ പുതിയ ഘട്ടം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, അമേരിക്ക–ഇറാഖ് ബന്ധം ഇനി സൈനിക സാന്നിധ്യത്തിൽനിന്ന് കൂടുതൽ നയതന്ത്ര, സുരക്ഷാ സഹകരണത്തിലേക്ക് മാറുമോ എന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയമായ ചോദ്യം.
ഇറാഖിൽനിന്നുള്ള യുഎസ് സൈനിക പിന്മാറ്റം മധ്യപൂർവദേശത്തെ അമേരിക്കൻ തന്ത്രത്തിലും മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. അതേസമയം ഐഎസ് ഭീഷണി, ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക സ്വാധീനം, ഇറാഖിന്റെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷാ സാഹചര്യം എന്നിവയാണ് പിന്മാറ്റത്തിന് ശേഷമുള്ള പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രങ്ങൾ.
