ന്യൂഡൽഹി: ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ് ഡൽഹിയിലെത്തി. 18-ാമത് BRICS ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായാണ് ഷി ജിൻപിങ് ഇന്ത്യയിലെത്തിയത്. ഡൽഹി വിമാനത്താവളത്തിലെത്തിയ ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റിന് ഇന്ത്യ ഔദ്യോഗിക സ്വീകരണം നൽകി. ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ അടുത്തകാലത്ത് ഉണ്ടായ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെയുള്ള ഷിയുടെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ഇന്ത്യയിൽ നടക്കുന്ന BRICS ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന പ്രധാന ലോകനേതാക്കളിൽ ഒരാളാണ് ഷി ജിൻപിങ്. ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുമായി ഷി ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തും. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ളതാക്കുന്നതിനും വിവിധ മേഖലകളിലെ സഹകരണം വർധിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള സാധ്യതകൾ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ചർച്ചയാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.
ഷി ജിൻപിങ് ഡൽഹിയിലെത്തുന്നതിന് പിന്നാലെ ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന വിലയിരുത്തലുകളും ശക്തമായിട്ടുണ്ട്. അതിർത്തി വിഷയങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് വർഷങ്ങളായി നിലനിൽക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിലും ഇരുരാജ്യങ്ങളും ആശയവിനിമയം തുടരുകയാണ്. ഉഭയകക്ഷി ബന്ധത്തിൽ സ്ഥിരത ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇരു രാജ്യങ്ങളും പല ഘട്ടങ്ങളിലും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
BRICS ഉച്ചകോടിയുടെ ഭാഗമായി മോദി–ഷി കൂടിക്കാഴ്ച നടക്കുമെന്ന് ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. പരസ്പര താൽപര്യമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ ക്രിയാത്മകമായ ചർച്ചകൾ നടത്താനാണ് ഇന്ത്യയും ചൈനയും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. അതിർത്തി സമാധാനം, വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, ജനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയായേക്കും.
ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരബന്ധവും ചർച്ചകളിലെ പ്രധാന വിഷയമായേക്കും. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക ശക്തികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും പരസ്പരം വലിയ വ്യാപാര താൽപര്യങ്ങളുണ്ട്. എന്നാൽ വ്യാപാര അസന്തുലിതാവസ്ഥ, വിപണി പ്രവേശനം, നിക്ഷേപ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആശങ്കകളുണ്ട്. ഈ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള സാധ്യതകളും കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ പരിശോധിക്കപ്പെടാം.
അതിർത്തി വിഷയമാണ് മോദി–ഷി കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ ഏറ്റവും നിർണായക ഭാഗങ്ങളിലൊന്ന്. 2020ലെ കിഴക്കൻ ലഡാക്ക് സംഘർഷത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധത്തിൽ വലിയ തിരിച്ചടിയാണ് ഉണ്ടായത്. സൈനികതല ചർച്ചകളിലൂടെയും നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിലൂടെയും അതിർത്തിയിലെ സംഘർഷം കുറയ്ക്കാനുള്ള നടപടികൾ പിന്നീട് സ്വീകരിച്ചു. അതിർത്തിയിൽ സമാധാനവും സ്ഥിരതയും നിലനിർത്തുന്നത് ഉഭയകക്ഷി ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന് അടിസ്ഥാനപരമാണെന്ന നിലപാടാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.
അതിർത്തിയിൽ സമാധാനപരമായ അന്തരീക്ഷം നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സാമ്പത്തിക ബന്ധം പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ശ്രദ്ധ നേടുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള ചൈനീസ് നിക്ഷേപം, വ്യവസായ സഹകരണം, വിതരണ ശൃംഖല, സാങ്കേതിക മേഖല തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പുതിയ നീക്കങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമോയെന്നും ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.
ഷിയുടെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനത്തിന് മറ്റൊരു പ്രധാന പശ്ചാത്തലമാണ് BRICS. ഇന്ത്യയുടെ അധ്യക്ഷതയിലാണ് ഇത്തവണത്തെ BRICS ഉച്ചകോടി നടക്കുന്നത്. ആഗോള സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ പങ്ക് വർധിപ്പിക്കുക, അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പരിഷ്കാരം ആവശ്യപ്പെടുക, അംഗരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരവും സാമ്പത്തിക സഹകരണവും ശക്തിപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഉച്ചകോടിയിൽ ചർച്ചയാകും.
BRICS വേദിയിൽ ഇന്ത്യയും ചൈനയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ട നിരവധി വിഷയങ്ങളുണ്ട്. ആഗോള തെക്കിന്റെ താൽപര്യങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുക, വികസന രാജ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക അവസരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക, അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രതിനിധിത്വം ആവശ്യപ്പെടുക തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും ചില പൊതുതാൽപര്യങ്ങളുണ്ട്.
അതേസമയം ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധത്തിലെ എല്ലാ പ്രശ്നങ്ങളും ഒരു കൂടിക്കാഴ്ചയിലൂടെ പരിഹരിക്കപ്പെടുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാനാകില്ല. അതിർത്തി തർക്കം, വ്യാപാര അസന്തുലിതാവസ്ഥ, തന്ത്രപ്രധാന മേഖലകളിലെ പരസ്പര ആശങ്കകൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മോദി–ഷി കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ധാരണകൾ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള ദീർഘകാല പ്രക്രിയയിലെ ഒരു ഘട്ടമായി മാത്രമായിരിക്കും വിലയിരുത്തപ്പെടുക.
ഷിയുടെ സന്ദർശനം ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധത്തിന് മാത്രമല്ല, ഏഷ്യൻ ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിനും പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ ഏഷ്യയിലെ വ്യാപാരം, സുരക്ഷ, നയതന്ത്രം എന്നിവയിലും സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ BRICS ഉച്ചകോടിക്കിടെ നടക്കുന്ന മോദി–ഷി ചർച്ചകളിലേക്ക് മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നുണ്ട്.
റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിർ പുട്ടിൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് പ്രമുഖ നേതാക്കളും ഉച്ചകോടിക്കായി ഡൽഹിയിലെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള BRICS സമ്മേളനം വിവിധ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ചകൾക്ക് വലിയ വേദിയായി മാറുകയാണ്. മോദി–പുട്ടിൻ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് പിന്നാലെ മോദി–ഷി ചർച്ചയും നടക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന സാഹചര്യമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുന്നത് ഇരു രാജ്യങ്ങളുടെയും സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങൾക്ക് ഗുണകരമാകുമെന്ന അഭിപ്രായവും ശക്തമാണ്. ലോകത്തിലെ രണ്ട് വലിയ ജനസംഖ്യയുള്ള രാജ്യങ്ങളെന്ന നിലയിൽ വ്യാപാരം, നിക്ഷേപം, സാങ്കേതികവിദ്യ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, ഊർജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ സഹകരണത്തിന് വലിയ സാധ്യതകളുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ സഹകരണം മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാൻ അതിർത്തിയിലെ സമാധാനവും പരസ്പര വിശ്വാസവും നിർണായകമാണ്.
ഷി ജിൻപിങിന്റെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്. ഇന്ത്യയുമായി ക്രിയാത്മകമായ ചർച്ചകൾ നടത്താൻ തയ്യാറാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ചൈനീസ് ഭാഗത്തുനിന്നും ലഭിക്കുന്നത്. അതേസമയം ഇന്ത്യയും പരസ്പര ബഹുമാനവും സമാധാനവും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ബന്ധത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.
BRICS ഉച്ചകോടിയിലെ ചർച്ചകൾക്ക് പുറമെ മോദിയും ഷിയും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര സന്ദേശങ്ങൾ പുറത്തുവരുമോയെന്നതാണ് ഇനി പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്. അതിർത്തി ബന്ധം, വ്യാപാരം, സാമ്പത്തിക സഹകരണം എന്നിവയിൽ മുന്നോട്ടുള്ള നടപടികൾക്ക് ധാരണയുണ്ടാകുമോ എന്നതും ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.
ഡൽഹിയിലെത്തിയ ഷി ജിൻപിങിന്റെ സന്ദർശനം അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു BRICS ഉച്ചകോടി പങ്കാളിത്തം മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഇന്ത്യ–ചൈന ബന്ധം കൂടുതൽ സ്ഥിരതയിലേക്ക് നീങ്ങുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള സൂചനകൾ ലഭിക്കാവുന്ന നിർണായക നയതന്ത്ര അവസരമായാണ് ഈ സന്ദർശനം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
