നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ അധിനിവേശത്തിന് ഇരയാക്കുകയും വിഭവങ്ങൾ കൊള്ളയടിക്കുകയും ചെയ്ത യൂറോപ്പ്, ഇന്ന് സ്വന്തം ഭൂപടവും അതിർത്തികളും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ കടുത്ത പ്രതിസന്ധി നേരിടുകയാണ്. ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തന്ത്രപരമായ തിരിച്ചടികൾക്കും നയതന്ത്ര ഇരട്ടത്താപ്പുകൾക്കുമാണ് ഐബീരിയൻ തീരങ്ങൾ ഇപ്പോൾ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.
അന്താരാഷ്ട്ര വേദികളിൽ മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെ വക്താക്കളായി നിലകൊള്ളുകയും പലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ പുരോഗമനപരമായ നിലപാടുകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സ്പെയിൻ, സ്വന്തം ആഫ്രിക്കൻ അതിർത്തികളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് അഭയാർത്ഥികൾ എത്തുമ്പോൾ സൈനിക ശക്തി ഉപയോഗിച്ച് അവരെ തടയുന്നത് ആഗോളതലത്തിൽ വലിയ വിമർശനങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. സെയൂട്ടയിലും മെലില്ലയിലും നിലനിൽക്കുന്നത് കേവലം ഒരു അഭയാർത്ഥി പ്രവാഹം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഇസ്രായേൽ, അമേരിക്ക, മൊറോക്കോ ത്രികോണ ബന്ധങ്ങൾ അടങ്ങിയ സങ്കീർണ്ണമായ ജിയോ-പൊളിറ്റിക്കൽ യുദ്ധം കൂടിയാണ്.
ചരിത്രത്തിലേക്ക് കണ്ണോടിച്ചാൽ, ഇന്നത്തെ സ്പെയിനും പോർച്ചുഗലും അടങ്ങുന്ന ‘ഐബീരിയൻ ഉപദ്വീപ്’ (Iberian Peninsula) നൂറ്റാണ്ടുകളോളം ‘അൽ-അന്ദലൂസ്’ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. എ.ഡി 711 മുതൽ 1492 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ പ്രദേശം ഭരിച്ചിരുന്നത് മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളായിരുന്നു. കൊർദോവയും ഗ്രനാഡയും ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും കേന്ദ്രങ്ങളായി വളർന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം, ക്രിസ്ത്യൻ രാജ്യങ്ങൾ സംഘടിതമായി നടത്തിയ ‘റെക്കോൺക്വിസ്റ്റ’ (Reconquista) അഥവാ പുനർ-അധിനിവേശ പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് സ്പെയിൻ പഴയ ഭരണാധികാരികളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുപിടിക്കുന്നത്. 1492-ൽ ഗ്രനാഡ വീണതോടെ അവിടെ മുസ്ലിം ഭരണം പൂർണ്ണമായി അവസാനിച്ചു.
എന്നാൽ പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം സമാനമായ ഭൗമ-രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളാണ് പ്രദേശം വീണ്ടും നേരിടുന്നത്. 2006-ൽ ലിബിയൻ ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന മുഅമ്മർ ഗദ്ദാഫി മുന്നോട്ടുവെച്ച നിരീക്ഷണം ഇന്ന് യൂറോപ്യൻ വൻകരയെ സംബന്ധിച്ച് സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യമായി മാറുകയാണ്. യുദ്ധങ്ങളോ ആയുധങ്ങളോ ഇല്ലാതെ തന്നെ, ദശാബ്ദങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ജനസംഖ്യാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ യൂറോപ്പിന്റെ സാംസ്കാരികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ഘടനയെ സ്വാധീനിക്കുമെന്ന കണക്കുകൂട്ടലുകൾ യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിമരുന്നിട്ടിട്ടുണ്ട്. വൻകരയിലുടനീളം തീവ്ര വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയം ശക്തമാകാൻ ഇത്തരം അതിർത്തി പ്രതിസന്ധികൾ പ്രധാന കാരണമാകുന്നുണ്ട്.
നിലവിലെ പ്രധാന തർക്കവിഷയമായ സെയൂട്ട (Ceuta), മെലില്ല (Melilla) എന്നിവ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെ മൊറോക്കൻ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നഗരങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഇവ സ്പെയിനിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പരമാധികാര പ്രദേശങ്ങളായാണ് (Autonomous Cities) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അതായത്, ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ഏക കര അതിർത്തികളാണിവ.
ഈ പ്രദേശങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണത്തിന്റെ അവസാന ശേഷിപ്പുകളാണെന്നും അവ മൊറോക്കോയ്ക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണെന്നുമാണ് റാബത്തിന്റെ നിലപാട്. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷവും ഗോവ കൈവശം വെച്ചിരുന്ന പോർച്ചുഗീസ് നയത്തിന് സമാനമായാണ് ഈ അധിനിവേശത്തെ പ്രാദേശിക ചരിത്രകാരന്മാർ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
അതിർത്തി സുരക്ഷയുടെ പേരിൽ സ്പെയിൻ സ്വീകരിക്കുന്ന കടുത്ത നടപടികൾ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദത്തിന് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലെ ആഭ്യന്തര വിഷയങ്ങളിൽ മനുഷ്യാവകാശ പാഠങ്ങൾ ഓതുന്ന യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ, സെയൂട്ട അതിർത്തിയിലേക്ക് പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ എത്തിയപ്പോൾ സൈന്യത്തെയും കപ്പലുകളെയും ഉപയോഗിച്ച് തടഞ്ഞത് അവരുടെ നിലപാടുകളിലെ ഇരട്ടത്താപ്പായാണ് വിമർശിക്കപ്പെടുന്നത്. പലസ്തീൻ രാഷ്ട്ര രൂപീകരണത്തെ പിന്തുണച്ച് ആഗോളതലത്തിൽ പ്രതിച്ഛായ വർദ്ധിപ്പിച്ച മാഡ്രിഡ്, സ്വന്തം ഭൂഖണ്ഡത്തിലെ അതിർത്തി തർക്കങ്ങളിൽ തികച്ചും വിപരീതമായ നിലപാടാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.
ഈ ആഗോള സംഭവവികാസങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ കൃത്യമായ ഭൗമ-രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നു. പലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ ഇസ്രായേൽ നയങ്ങളെ സ്പെയിൻ പരസ്യമായി വിമർശിച്ച പശ്ചാത്തലത്തിൽ, സ്പെയിനിന് മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്താനുള്ള നീക്കങ്ങൾ സജീവമാണ്.
2020-ൽ ഒപ്പുവെച്ച ‘അബ്രഹാം കരാറുകളുടെ’ (Abraham Accords) ഭാഗമായി മൊറോക്കോയും ഇസ്രായേലും തമ്മിൽ നയതന്ത്ര ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിച്ചതോടെ മൊറോക്കോ മേഖലയിലെ പ്രധാന തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിയായി മാറി. സെയൂട്ടയിലും മെലില്ലയിലും മൊറോക്കോ ഉന്നയിക്കുന്ന അവകാശവാദങ്ങൾക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പിന്തുണ സ്പെയിനിനെ കൂടുതൽ പ്രതിരോധത്തിലാക്കുകയാണ്. 1975-ൽ മൊറോക്കോ നടത്തിയ പ്രശസ്തമായ ‘ഗ്രീൻ മാർച്ച്’ മാതൃകയിലുള്ള പ്രതിഷേധ നീക്കങ്ങൾ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാകില്ല.
ചരിത്രപരമായ കൊളോണിയൽ ഭാരവും വർത്തമാനകാലത്തെ ഭൗമ-രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദങ്ങളും യൂറോപ്പിനെ ഒരേപോലെ ഉലയ്ക്കുകയാണ്. സ്വന്തം അതിർത്തികൾ സുരക്ഷിതമാക്കാൻ പാടുപെടുന്ന വികസിത രാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക്, അവർ ആഗോളതലത്തിൽ നൽകുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ഉപദേശങ്ങൾ സ്വന്തം നാട്ടിൽ നടപ്പിലാക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യം വലിയ തിരിച്ചടിയാണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്.
To know more
